W gdańskiej Olivii Star odbyła się uroczysta XXXI sesja Rady Miasta Gdańska, w trakcie której podjęta została uchwała w sprawie utworzenia nowego związku metropolitalnego na Pomorzu
Gdański Obszar Metropolitalny stopniowo staje się faktem. Kolejnym krokiem w stronę jego otworzenia była uroczysta sesja Rady Miasta Gdańska wzięli udział przedstawiciele 61 gmin, tworzących Gdański Obszar Metropolitalny. Wśród zaproszonych gości była także Elżbieta Bieńkowska, przewodnicząca Centre for European Policy Studies, była komisarz Unii Europejskiej, wicepremier, minister infrastruktury i rozwoju oraz minister rozwoju regionalnego.
Gdański Obszar Metropolitalny – nowy impuls rozwojowy dla Pomorza
Gdański Obszar Metropolitalny (GOM), stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń ustrojowych i rozwojowych w historii regionu od czasu reform samorządowych. Metropolia ma rozpocząć działalność 1 stycznia 2027 roku, zastępując funkcjonujące dotychczas stowarzyszenie Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot.
W skład nowej struktury wejdzie 61 jednostek samorządu terytorialnego obejmujących miasta, gminy oraz powiaty z obszaru Trójmiasta i jego okolic. Teren objęty GOM zamieszkuje ponad 1,5 mln ludzi, co czyni go drugim pod względem liczby ludności ustawowym obszarem metropolitalnym w Polsce po Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Centralnym ośrodkiem metropolii będzie Gdańsk, jednak jej rozwój ma opierać się na policentrycznej strukturze obejmującej również Gdynię, Sopot, Wejherowo, Redę, Pruszcz Gdański, Tczew oraz dziesiątki mniejszych gmin miejskich i wiejskich. Głównym założeniem reformy nie jest tworzenie nowego szczebla administracji ani zmiana granic samorządów, lecz stworzenie trwałego mechanizmu koordynacji działań tam, gdzie pojedyncze gminy mają ograniczone możliwości działania.
Ustawa metropolitalna pozwoli nam na stworzenie nowej instytucji, odpowiedzialnej za wydatkowanie środków, które dzięki ustawie pozostaną do dyspozycji mieszkańców Pomorza - powiedziała po sesji Agnieszka Owczarczak, przewodnicząca Rady Miasta Gdańska. A są to niebagatelne kwoty, ponieważ w pierwszym roku do dyspozycji GOM będzie 150 mln zł, a w kolejnych latach kwoty te będą rosły aż do 500 mln zł rocznie i będą one wydatkowane z korzyścią dla mieszkanek i mieszkańców Pomorza.
Z kolei Michał Glaser, prezes zarządu Obszaru Metropolitalnego Gdańsk-Gdynia-Sopot podkreślał symbolikę miejsca, w którym podjęta została uchwała: To w Olivii Star odbywały się kongresy Smart Metropolia, to tutaj odbywały się testy wiedzy o metropolii, które promowały ideę powołania związku dlatego bardzo się cieszę, że do podjęcia tej historycznej uchwały doszło właśnie w tym miejscu. Najważniejsze jednak przed nami. Od stycznia 2027 roku pracować będziemy nad nadrobieniem zaległości w transporcie zbiorowym, tak, aby autobusy, koleje i tramwaje zarządzane były przez jeden podmiot, co pozwoli utworzyć jeden bilet dla mieszkańców Trójmiasta, aby powstała spójna siatka połączeń i komunikacja miejska była dobrze skoordynowana. Drugim obszarem współpracy i korzyści będzie rozwój gospodarczy i innowacyjność i bardzo liczymy, że również przedsiębiorcy włączą się w tworzenie metropolii i partnerstwo w projekcie Gdańskiego Obszaru Metropolitalnego.
Miejsce sesji zostało wybrane nieprzypadkowo. Olivia Centre to symbol rozwoju regionu, biznesowe centrum Gdańska i miejsce, skąd rozpościera się widok nie tylko na Gdańsk, ale i dużą część metropolii. Olivia Centre pozostawała wieloletnim członkiem wspierającym stowarzyszenia, działając na rzecz powstania metropolii. W tym największym polskim centrum biznesowym swoją działalność skupia ponad 200 przedsiębiorstw od sektora MŚP, będącego podstawą polskiej gospodarki, aż po największe, rozpoznawalne globalnie marki – mówi Bogusław Wieczorek, pełnomocnik zarządu Olivia Centre. Siła Pomorza płynie z przedsiębiorczego ducha regionu, jednak wierzymy, że powołanie związku metropolitalnego pozwoli na jeszcze większy i lepiej skoordynowany rozwój regionu. Największe szanse upatrujemy w rozwoju infrastruktury publicznej, sieci połączeń drogowych i komunikacji publicznej, jak również środkach na prowadzenie badań naukowych i wsparcia dla innowacji i współpracy pomiędzy biznesem, a nauką.
Kluczowym argumentem przemawiającym za utworzeniem metropolii są nowe możliwości finansowe. Związek metropolitalny będzie otrzymywał część wpływów z podatku PIT płaconego przez mieszkańców regionu. Według szacunków samorządowych już w pierwszym roku działalności do dyspozycji metropolii może trafić około 150 mln zł dodatkowych środków, natomiast po pełnym wdrożeniu systemu roczny budżet może osiągać nawet około 500 mln zł. Oznacza to pozostawienie na Pomorzu znacznej części środków, które dotychczas trafiały bezpośrednio do budżetu państwa.
Największym beneficjentem nowych funduszy może być transport publiczny. Metropolia uzyska kompetencje pozwalające na integrację komunikacji autobusowej, kolejowej, tramwajowej i trolejbusowej oraz tworzenie wspólnej polityki transportowej dla całego obszaru. Planowane jest dalsze rozwijanie wspólnego biletu metropolitalnego, synchronizacja rozkładów jazdy oraz likwidacja tzw. białych plam komunikacyjnych, czyli miejsc o ograniczonym dostępie do transportu zbiorowego. Dodatkowe środki będą mogły zostać przeznaczone na zakup nowego taboru, rozwój połączeń kolejowych i autobusowych oraz realizację inwestycji drogowych o znaczeniu ponadlokalnym.
Nowa metropolia będzie również odpowiadała za strategiczne planowanie przestrzenne i koordynację dużych inwestycji infrastrukturalnych. Dzięki temu łatwiejsze stanie się wspólne przygotowywanie projektów transportowych, logistycznych i gospodarczych, których wpływ wykracza poza granice pojedynczych gmin. Ułatwi to także pozyskiwanie środków krajowych i europejskich na przedsięwzięcia realizowane w skali całego regionu.
Istotną cechą pomorskiej ustawy metropolitalnej jest silne uwzględnienie kwestii środowiskowych. Region nadmorski należy do obszarów szczególnie narażonych na skutki zmian klimatycznych, dlatego do katalogu zadań metropolii wpisano ochronę środowiska oraz adaptację do zmian klimatu. Otwiera to drogę do wspólnej realizacji projektów związanych z gospodarką wodną, ochroną terenów nadmorskich, poprawą jakości powietrza, zwiększaniem efektywności energetycznej czy rozwojem zielonej infrastruktury.
Szczególnie interesującym rozwiązaniem jest ustawowe wsparcie działalności badawczej i innowacyjnej. Przepisy przewidują bowiem, że co najmniej 5% budżetu związku metropolitalnego będzie przeznaczane na badania naukowe oraz współpracę z uczelniami. Oznacza to możliwość finansowania projektów realizowanych wspólnie przez samorządy i środowisko akademickie, w tym między innymi przez Uniwersytet Gdański, Politechnikę Gdańską czy Gdański Uniwersytet Medyczny. Przy budżecie sięgającym 500 mln zł rocznie mogłoby to oznaczać około 25 mln zł przeznaczanych corocznie na rozwój wiedzy, badań i innowacji.
